Fonetic

Bij Fonetic geloven we dat kennis vrij moet zijn en dat als je probeert geld te verdienen door kennis schaars te maken, je onvermijdelijk op de weg komt naar ongelijkheid en competitie. Maar als je kennis gratis maakt zal de markt er niet voor betalen en zal het het eigendom inlijven voor eigen gewin. Er lijkt alleen keuze te zijn uit competitie of subsidie. Dit is een valse tegenstelling want naast de markt en de staat is er nog een weg: onderlinge steun. Fonetic is ondergebracht in een coöperatie zodat organisaties niet in competitie komen met elkaar, en in cocreatie werken aan het gezamenlijke eigendom.

Het idee dat alle menselijke onderneming moet plaatsvinden in óf de staat, óf de markt lijkt inmiddels gemeengoed. De Silicon Valley tech-reuzen, draaien vanbinnen op open source code en -infrastructuur maar verkopen hun diensten door oplossingen voor zichzelf te houden en gebruikersdata te gebruiken, te verhuren of te verkopen. ‘Marktwerking’ bestaat uit zo snel mogelijk opgekocht worden door een grotere partij of zelf een monopolie te creëren. Het doel is niet per se het toevoegen van waarde aan een product maar aan de waarde van een aandeel.

Volgens Mario Draghi komt Europa niet mee in deze beweging en hij vindt dat het hier allemaal achterblijft bij China en Amerika. Er zijn diverse oproepen voor een Europese oplossing voor dit probleem: Bert Hubert, ontwikkelaar, spreker en blogger, schreef een stuk over hoe de EU cloud strategie er uit moet zien. Als open source ontwikkelaar heeft hij ook een lijst tips wat de makers anders moeten doen. Beide schrijvers hebben goede punten, maar ze missen de waardes die Europa zo uniek maken: gelijkheid en samenwerking.

Is het commerciële-versus-staats-model wel de enige manier waarop we dingen kunnen organiseren? Nou nee, Elenor Ostrom deed er ooit onderzoek naar en het blijkt dat mensen goed in staat zijn om samen te werken, zonder in competitie te komen én zonder ingrijpen van de overheid. Peter Kropotkin schreef er al in de 19e eeuw over – volgens hem was coöperatie binnen de meeste diersoorten een veel belangrijkere factor in de overleving dan competitie. Nederland en grote delen van Europa hebben een eeuwenoude traditie met verenigingen en coöperaties – open source gemeenschappen zijn slechts een nieuwere verschijning van de melkunies en waterschappen van vroeger.

Het lijkt er zelfs op dat de wereld beschouwen als een markt, gereguleerd door een bureaucratie, een schadelijk rollenspel teweeg brengt: consumentisme. Wat Draghi en Hubert gemeen hebben is dat ze de mens zien als de ontvanger van waarde, een consument. Waarde word gemaakt door makers (bij Draghi het bedrijfsleven, bij Hubert open source ontwikkelaars). In werk zien we hoe bedrijven en de overheid steeds meer ‘locked-in’ raken in Amerikaanse IT systemen en infrastructuur en zich passief opstellen als consumenten.

Bij Fonetic zien we dit heel praktisch terug: OV bedrijven, ziekenhuizen en gemeentekantoren gedragen zich én competitief én als consument.

Bijvoorbeeld: ‘Als we [bij anoniem OV bedrijf] overgaan tot een omroep die ook leesbaar is, zullen we dit in eigen beheer doen.’ Terwijl de OV bedrijven alleen maar baat zouden hebben bij een gezamenlijk product met z’n allen – een reiziger is niet een marktbezoeker die de keuze maakt tussen verschillende producten. Een reiziger is een mens die met verschillende middelen een reis probeert te maken.

Maar ook: ‘We [anonieme overheidsorganisatie] willen een regie-organisatie zijn, we verwachten van onze leveranciers dat zij de expertise hebben en eigenaarschap pakken.’ Omdat ze geen kundig personeel meer hadden, heeft deze organisatie persoons- en bedrijfsgegevens moeten verplaatsen van eigen hardware naar de Microsoft cloud. Dit wordt gedaan door consultants die veelal ambtenaren zijn geweest en die inmiddels de vrijheid en hun hogere loon niet meer op willen geven.

Daarom geven we Fonetic weg. We willen de OV bedrijven, overheden, en publieke instellingen laten samenwerken. Om dat te doen hebben we Coöperatie Fonetic U.A. opgericht. Organisaties kunnen dan samenwerken, zonder dat ze in competitie zijn met hun concurrenten. En ze zijn gedeeld eigenaar van wat ze maken waardoor ze in cocreatie kunnen werken en niet als consumenten van hun leveranciers.